İÇKİ ve TANRISI DIONYSOS – 3. Bakkhalar ve Satirler Kimdir?

İlk olarak, Dionysos’un alayındaki sarhoş satirlerden söz ederek başlayayım. Neredeyse her zaman “sopa” gibi dimdik bir penis ile gezdikleri anlatılan, Dionysos’un inancını yaymak için çıktığı Hint seferinde (tek tanrılı dinlerin girmediği nadir ülkelerdendir Hindistan) cesur birer asker olarak da savaşan satirler gerçekte kimdi?

Öncelikle onların –her ne kadar Yunan mitolojisinde at kuyruklu, keçi ayakları yaratıklar olduğu iddia edilse de- gerçekte ölümlü insanlar olduklarını ve genelde Anadolu krallıklarında yaşadıklarını söyleyerek başlayayım; çünkü kimi antik çağ yazarları Bergama’da mezarlarını gördüklerini yazmışlar. Sanırım satirler hakkında en kolay bilgi edinme yolu, içlerinden en ünlü ikisini tanımaktan geçmekte:

İlk örneğimiz Marsyas. Frigyalı olan Marsyas, fetihler yapan bir komutan ya da akınlara katılan bir kahraman değil; iki borulu kavalın mucidi bir müzisyen. Apollon ile yarışıp kazanınca lanetlenerek derisi yüzülmüş! Onu birinci ilan eden kral Midas’ın da kulakları eşek kulağına çevrilmiş. Küçük bir hatırlatma yapayım: Bir diğer anaerkil ve aşk tanrıçasnın denizden araya çıktığı ülke olan Kıbrıs’ın kralı Kinyras’da müzik yarışmasında Apollon’u yenmiştir.

Şöhretlilik açısından Marsyas’ı Silenus izlemekte… Dionysos, Nysa’da gizlenirken ona –güya içki yapmasını- fakat gerçekte bilgeliği öğreten ve sürekli sarhoş olarak betimlenen hoşsohbet, göbekli, hep eşek üzerinde gezen ihtiyar Silenus.

Satirleri genel biçimde inceleyecek olursak “Genealogical Guide to Greek Mythology” adlı kitabın yazarı Carlos Parada’nın, satirlerin mitolojik birer kişilik değil, Akdeniz adalarının birinde (ana tanrıça tapımı ile yakından ilgisi olan Kıbrıs olabilir mi?) yaşayan; bir gemi kıyılarına yanaşınca bağırarak gemiye çıkan ve tüm kadın yolcuları “elden geçiren” bir topluluk olduklarını söylediğini görürüz. Sözün özü Dionysos’un alayındaki satirler, Yunanlıların kanı kaynayan Ege ve Akdeniz bölgesinde yaşayan paganist Anadolu erkeklerini yorumlama biçimi. Daha doğrusu yanlış yorumlayarak, onları anaerkil inançların seks gücü yüksek doğa tanrılarının cisimlenmiş hali olarak görmeleri; yani mitolojik doğa tanrıları ile, kanlı canlı insanları birbirine karıştırmaları. Ege ve Akdenizli erkekler için hayli hoşa gidecek bir iltifat olsa gerek.

Ve Bakkha’lar… Varlıkları asla kanıtlanamamış deli kadınlar! Euripides’in oyunu ile fazlasıyla ortaya çıkan çılgınlar! İnsanın içinden sormak geliyor: “Eğer Dionysos kadınları böylesine delirtiyorsa, neden inancın çıkış noktası olan Anadolu’nun tarihinde asla (dağlarda hayvan parçalamayı geçtim) çığlıklar atarak sürekli sarhoş gezen kadınların varlığı görülmemekte?” diye.

Yunanistan’da Euripides, Dionysos tapımının kutsal kitabını –yani Bakkhaları- yazan bir peygamber/ozan şeklinde görülür. Yazdığı tragedya, tıpkı İlyada gibi kutsal günlerde okunan, bir çeşit din kitabıdır. Çok insan da (ne yazık ki ülkemiz insanlarının çoğunluğu bile) Dionysos tapımını bu kitapla öğrenmiştir. Oysa acaba Bakkhalarda anlatılanlar ne derece gerçeği yansıtmaktadır? Bilinmelidir ki Euripides hiç de “kadın sever”liği ile tanınan bir yazar değildir:

Mitoloji Sözlüğü, Azra Erhat
Aristophanes “Thesmophoriai Bayramlarını Kutlayan Kadınlar” adıyla bir komedi yazarak, kadınların nasıl bu gizli törenler sırasında kadın düşmanı Euripides’i suçladıklarını sahneye koymuştur.

Eski Yunan Edebiyatı, Güler Çelgin s.87
Euripides yalnız bir hayat sürmüştür. İki defa evlenmiş, fakat aradığı mutluluğu bulamamıştır. Tragedialarındaki kadın düşmanlığı belki bu yüzdendir.

Lafı uzatmaya gerek yok: Bakkhaha’lar aslında, Zeus’un baskıcı ve ataerkil sisteminde değil; doğanın özgür enerjisi ile senkronize olarak yaşayan anaerkil Anadolu krallıklarının kadınlarını anlayamayan Yunanlıların uydurmasıydı… aynı satirlerin sarhoş/tecavüzcü yaratıklar olarak algılanması gibi. Anaerkil kadınlara da, erkeklere de gizli bir özenti olduğu gözden kaçmıyor; çünkü yorum yaparken vurgulanan konular genelde seks, içki, hayvanlara yakınlık, güçlülük, özgürlük, güzellik, çekicilik ve eğlence bazında… Bu özellikler zaten pozitif enerjinin insanlara armağan ettiği nitelikler… ayrıcalıklar.

Reklamlar

İÇKİ ve TANRISI DIONYSOS – 3. Bakkhalar ve Satirler Kimdir?” için bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s